Uso del euskera y pedagogías innovadoras: ¿en la misma dirección?
DOI:
https://doi.org/10.59866/eia.v2i71.351Palabras clave:
uso de la lengua, normalización lingüística, enseñanza bilingüe, práctica pedagógica, Educación PrimariaResumen
Aunque en el sistema educativo vasco la enseñanza se desarrolla principalmente en euskera, su uso cotidiano por parte del alumnado sigue siendo limitado. Este artículo analiza la relación entre las estrategias docentes y las prácticas lingüísticas a partir de observaciones, entrevistas y análisis documental. Los resultados muestran que el profesorado fomenta el uso del euskera en espacios de aprendizaje guiado, pero interviene menos en los espacios de circulación libre. En consecuencia, se señala la necesidad de diseñar intervenciones coherentes que integren la autonomía del alumnado y el uso activo del euskera.Descargas
Referencias
Aierdi, Xabier eta Ruiz, Andrea (2024). «Euskara eta immigrazioa: gogoetak zentzuzko politikarako», in Julia Shershneva (zuz.), Bi hamarkada Euskadiko migrazioari eta asiloari buruz hausnartzen. Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua. https://ikuspegi.eus/files/publicaciones/200_4.pdf
Altuna, Olatz, Iñarra, Maialen eta Basurto, Asier (2022). Hizkuntzen erabileraren kale neurketa: Euskal Herria 2021. Soziolinguistika Klusterra.
https://soziolinguistika.eus/eu/argitalpenak/hizkuntzen-erabileraren-kale-neurketa-euskal-herria-2021-2/ (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
Amonarriz, Kike (2019). Euskararen bidegurutzetik. Elkar.
Amondarain-Garrido, Maite eta Ruiz de Zarobe, Yolanda (2025). «Looking into Multimodal Translanguaging in CLIL: a Case study in the Basque Country», Journal of Multilingual and Multicultural Development 46 (5): 1440-1458. https://doi.org/10.1080/01434632.2024.2429419 DOI: https://doi.org/10.1080/01434632.2024.2429419
Antero, Amaia (2016). Konfiantzaren pedagogia. Arizmendi ikastolaren markoa. Ikastolen Elkartea.
Barleón, Christèle eta Gentilhomme, Corinne (2008). Démarches et outils pour le langage oral. Construire et progresser. Editions CRDP d’Alsace.
Barquín, Amelia (2024ko irailaren 24a). «Euskara eta «zirkulazio librea» Haur Hezkuntzan. Nora goaz?», Kinka [Bloga]. https://abarquin.wordpress.com/2024/09/
Barquín, Amelia eta Pérez, Karmele (2025). «Euskara eta kulturartekotasuna uztartzeko esperientzia berria udalerri euskaldunetan», Euskera Ikerketa Aldizkaria 70 (1): 45-82. https://doi.org/10.59866/eia.v1i70.298 DOI: https://doi.org/10.59866/eia.v1i70.298
Behney, Jennifer eta Gass, Susan (2021). Interaction. Elements in second language acquisition. Cambridge University Press.
Belfi, Barbara, Goos, Mieke, de Fraine, Bieke eta van Damme, Jan (2012). «The effect of class composition by gender and ability on secondary school students’ school well-being and academic self-concept: A literature review», Educational Research Review 7 (1): 62-74. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2011.09.002 DOI: https://doi.org/10.1016/j.edurev.2011.09.002
Calatayud, María Amparo (2018). «Los agrupamientos escolares a debate», Tendencias Pedagógicas 32: 5-14. https://doi.org/10.15366/tp2018.32.001 DOI: https://doi.org/10.15366/tp2018.32.001
Cenoz, Jasone eta Gorter, Durk (2017). «Minority languages and sustainable translanguaging: Threat or opportunity?», Journal of Multilingual and Multicultural Development 38 (10): 901-912. https://doi.org/10.1080/01434632.2017.1284855 DOI: https://doi.org/10.1080/01434632.2017.1284855
Etxabe, Kris, Márquez, Maite eta Maiza, Mikel (2021). Ilezuri. Alberdania.
Etxeberria, Feli (2003). Hizkuntzaren psikopedagogia. Elhuyar Fundazioa. https://www.elhuyar.eus/sites/default/files/pd/199ce95930835179c83edfcc6dee67befa1924a6.pdf
Euskararen Aholku Batzordea. (2024). Euskara indarberritzeko eta euskaldunok ahalduntzeko marko estrategikoa (2024-2034). Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. https://www.euskadi.eus/contenidos/informacion/aroa_marko_orokorra_24/eu_def/adjuntos/Aroa._Euskara_idarberritzeko_eta_euskaldunok_.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
Eusko Jaurlaritza. (2018). Atzerritar jatorriko eskolatzea EAEko eskola-sisteman. Diagnostikoa eta esku-hartzeko neurri berriak: 2018ko Urria. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila. https://www.euskadi.eus/contenidos/documentacion/inn_doc_esc_inclusiva/eu_def/adjuntos/aniztasuna/Atzerritar_jatorriko_ikasleen_eskolatzea_EAEko_eskola_sisteman.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
Eustat. (2024). Euskal Autonomia Erkidegoko datu estatistikoak. Udal informazioa. EUSTAT. https://eu.eustat.eus/municipal/datos_estadisticos/ibarra.html
Galtzaundi Tolosaldeko Euskaltzaleen Elkartea. (2023). Hizkuntza-erabileraren kale neurketa. Ibarra 2023. Ibarrako Udala. https://www.ibarra.eus/documents/309088/656813/2023+Ibarra+kale+neurketa+txostena.pdf/2d100683-4f4a-3259-0759-a65bb0251d1a (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
Garcia-Azkoaga, Ines, Bengoetxea, Olatz eta Zabala, Josune (2020). «Ahozko euskararen erabilera eskolan: gako zenbait irakasleen prestakuntzarako», in Ekaitz Santazilia, Dorota Krajewska, Eneko Zuloaga eta Borja Ariztimuño (arg.) Fontes Linguae Vasconum 50 urte. Ekarpen berriak euskararen ikerketari: 267-282. https://doi.org/10.35462/fontes50urte.17 DOI: https://doi.org/10.35462/fontes50urte.17
Garcia-Azkoaga, Ines, Bengoetxea, Olatz eta Zabala, Josune (2021). «Hizkuntzaz besteko irakasgaietan euskararen ahozko erabilera indartzen», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 120: 151-172.
Gartziarena, Mikel, Villabona, Nerea eta Olave, Beñat (2023). «In-service teachers’ multilingual language teaching and learning approaches: Insights from the Basque Country», Language and Education 38 (2): 203-217. https://doi.org/10.1080/09500782.2023.2176714 DOI: https://doi.org/10.1080/09500782.2023.2176714
Guerrero, Maria Auxiliadora (2016). «La investigación cualitativa», INNOVA Research Journal 1 (2): 1-9. https://doi.org/10.33890/innova.v1.n2.2016.7 DOI: https://doi.org/10.33890/innova.v1.n2.2016.7
Hernández, Jone Miren (2005). Jolasgaraia: Gaztetxoak, hizkuntzak eta identitateen adierazpenak. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. https://addi.ehu.eus/bitstream/handle/10810/76202/2005-Herna%cc%81ndez-Jolas-Garaia%20Gaztetxoak%2c%20hizkuntzak%20eta%20identitateen%20adierazpena.pdf?sequence=1&isAllowed=y (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
Huarte, Maider eta Ozerinjauregi, Jone (2012). «Interakzioaren garrantzia euskararen sarrera goiztiarrean», in Hizkuntzaz jabetzen (0-6). XVI Jardunaldiak: 183-208. Mendebalde Kultur Elkartea. http://mendebalde.eus/jardunaldiak/2012/Interakzioaren%20garrantzia%20euskararen%20sarrera%20goiztiarrean.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
Ibarrako Udala. (2023). Erabilera sustatzeko plana. 2023. Ibarrako Udala. https://www.ibarra.eus/documents/309088/656813/IBARRA+2023KO+
URTEKO+PLANA.pdf/a41775cb-374d-481f-caeb-4bf26ffac347 (2025eko azaroaren 03an kontsultatua).
INE. (2021). «Alteraciones de los municipios en los Censos de Población desde 1842». Demografía y población. INE. https://www.ine.es/intercensal/ (2025eko azaroaren 03an kontsultatua).
Iruskieta, Mikel eta Huarte, Maider (2025). Mugimendu autonomoa eta hizkuntza: datuak eta esperientziak [Dokumentu argitaragabea]. Euskal Herriko Unibertsitatea.
ISEI-IVEI. (2023a). Euskal hezkuntza-sistemaren diagnostikoa. Euskadiko hezkuntza sistemaren diagnostikoa. 2023ko ekaina. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila. https://isei-ivei.euskadi.eus/documents/d/guest/diagnostico-sistema-educativo-eusk-pr2-dig?imagePreview=1 (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
ISEI-IVEI. (2023b). Ebaluazio diagnostikoa. 2022ko etapa amaierako txosten exekutiboa. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila. https://isei-ivei.euskadi.eus/documents/d/guest/etapa-amaierako-txostena-2018-2022-pdf-1?imagePreview=1 (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
Iurrebaso, Iñaki (2019). «Hego Euskal Herriko arnasguneak zenbatzen: arnasguneen operatibizazioaren inguruko ekarpena», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 110 (1): 115-126.
Iurrebaso, Iñaki eta Goikoetxea, Garikoitz (2025). Esnatu ala hil. Euskararen oraina eta geroa, diagnostiko baten argitan. Elkar.
Kasares, Paula (2017). «La transmisión intergeneracional desde la socialización lingüística: el caso vasco», Treballs de Sociolingüística Catalana 27: 133-147. https://doi.org/10.2436/20.2504.01.129
Krashen, Stephen (1985). The input hypothesis. Issues and implications. Longman.
Larrea, Kepa eta Bourgeaud, Olatz (2007). «Bigarren hizkuntzaren (H2) eskurapenerako hainbat oinarri eta proposamen metodologiko», Tantak (37):
27-42. https://doi.org/10.1387/tantak.3170
Leonet, Oihana, Cenoz, Jasone eta Gorter, Durk (2017). «Challenging minority language isolation: Translanguaging in a trilingual school in the Basque Country», Journal of Language, Identity & Education 16 (4): 216-227. https://doi.org/ DOI: https://doi.org/10.1080/15348458.2017.1328281
10.1080/15348458.2017.1328281
Martínez, Isabel (2023). «Metodología cualitativa», in José Quintanal eta Juan Carlos Sánchez (zuz.), Métodos y diseños de investigación en contextos socioeducativos. Editorial CCS.
Martínez-Corona, Jose Isaias, Palacios-Almón, Gloria Edith eta Oliva-Garza, Dubelza Beatriz (2023). «Guía para la revisión y el análisis documental: propuesta desde el enfoque investigativo», Ra Ximhai: Revista Científica de Sociedad, Cultura y Desarrollo Sostenible 19 (1): 67-83. https://doi.org/10.35197/rx.19.01.2023.03.jm DOI: https://doi.org/10.35197/rx.19.01.2023.03.jm
Martinez de Luna, Iñaki eta Suberbiola, Pablo (2020). EAEko ikasleen euskararen erabilera eskola-giroan (2011-2017). Arrue Proiektua: txosten exekutiboa. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. https://soziolinguistika.eus/wp-content/uploads/2013/03/arrue_2011-2017_eus.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
Pérez, Ani (2022). Las falsas alternativas. Pedagogía libertaria y nueva educación. Virus.
Quintanilla, Maite (2014). «Gazteak, hizkuntza eta hegemonia: lekuan lekuko ikerketa antropologikoa Soraluzen», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 93 (4): 87-120.
Roman, Gorka, Pérez, Elizabeth eta Langarika, Argia (2020). «Teaching minority languages in multiethnic and multilingual environments: Teachers’ perceptions of students’ attitudes toward the teaching of Basque in compulsory education», Education Sciences 10 (2): 1-20. https://doi.org/10.3390/educsci10020025 DOI: https://doi.org/10.3390/educsci10020025
Saragüeta, Eider eta Garaio, Beñat (2022). UEH ikerketa. Udalerri euskaldunetako haurrak eta euskara. Soziolinguistika Klusterra eta Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea. https://soziolinguistika.eus/wp-content/uploads/2022/11/UEH_ikerketa_txosten_osoa-3.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
Soziolinguistika Klusterra. (2022). Hizkuntzen erabileraren kale neurketa. UEMAko udalerriak eta Tolosaldea: 2021; emaitzen txostena. Soziolinguistika Klusterra. https://soziolinguistika.eus/wp-content/uploads/2022/03/UEMA-eta-Tolosaldea-2021-Emaitzen-TXOSTENA.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
Swain, Merrill (1995). «Three functions of output in second language acquisition», in Guy Cook eta Barbara Seidlhofer (zuz.), Principle and practice in Applied Linguistics, studies in honour of H.G. Widdowson. Oxford University Press.
UEMA. (2023). Ispiluari begira [Barne dokumentu argitaragabea]. UEMA.
Valadez, Concepción, Etxeberria, Feli eta Intxausti, Nahia (2015). «Language revitalization and the normalization of Basque: a study of teacher perceptions and expectations in the Basque Country», Current Issues in Language Planning 16 (1): 60-79. http://dx.doi.org/10.1080/14664208.2014.947019 DOI: https://doi.org/10.1080/14664208.2014.947019
Vasilachis, Irene (2014). «La investigación cualitativa», in Irene Vasilachis (zuz.), Estrategias de investigación cualitativa. Gedisa.
Zabala, Josune (2018). Ahozko komunikazioa irakastea: norabide bat ahozko hizkuntzaren argitan. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. https://soziolinguistika.eus/wp-content/uploads/2019/01/Ahozkotasuna_lantzen_argitalpena.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).
Zalbide, Mikel (2019). «Arnasguneak. etorkizuneko erronkak», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 110 (1): 11-78.
Descargas
Publicado
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2026 Libe Miner Astaburuaga
Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial 4.0.
