Euskararen erabilera eta pedagogia berritzaileak: norabide berean?

Libe Miner Astaburuaga

doi:10.59866/eia.v2i71.351

Egileak

Libe Miner Astaburuaga Euskal Herriko Unibertsitatea https://orcid.org/0009-0004-7957-4492

DOI:

https://doi.org/10.59866/eia.v2i71.351

Gako-hitzak:

hizkuntza-erabilera, hizkuntza-normalizazioa, irakaskuntza elebiduna, praktika pedagogikoa, Lehen Hezkuntza

Laburpena

Euskal hezkuntza-sisteman irakaskuntza nagusiki euskaraz egiten bada ere, ikasleen eguneroko erabilera mugatua da. Artikulu honek irakaskuntza-estrategien eta euskararen hizkuntza-praktiken arteko lotura aztertzen du, behaketak, elkarrizketak eta dokumentuen analisia oinarri hartuta. Emaitzek erakusten dute irakasleek euskararen erabilera sustatzen dutela ikaskuntza gidatuko espazioetan, baina gutxiago esku hartzen dutela zirkulazio libreko eremuetan. Ondorioz, beharrezkotzat jo da autonomia eta euskararen erabilera aktiboa uztartuko dituzten esku-hartze koherenteen beharra.

Deskargak

Deskarga-datuak ez daude oraindik eskuragarri.

Erreferentziak

Aierdi, Xabier eta Ruiz, Andrea (2024). «Euskara eta immigrazioa: gogoetak zentzuzko politikarako», in Julia Shershneva (zuz.), Bi hamarkada Euskadiko migrazioari eta asiloari buruz hausnartzen. Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua. https://ikuspegi.eus/files/publicaciones/200_4.pdf

Altuna, Olatz, Iñarra, Maialen eta Basurto, Asier (2022). Hizkuntzen erabileraren kale neurketa: Euskal Herria 2021. Soziolinguistika Klusterra.

https://soziolinguistika.eus/eu/argitalpenak/hizkuntzen-erabileraren-kale-neurketa-euskal-herria-2021-2/ (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

Amonarriz, Kike (2019). Euskararen bidegurutzetik. Elkar.

Amondarain-Garrido, Maite eta Ruiz de Zarobe, Yolanda (2025). «Looking into Multimodal Translanguaging in CLIL: a Case study in the Basque Country», Journal of Multilingual and Multicultural Development 46 (5): 1440-1458. https://doi.org/10.1080/01434632.2024.2429419 DOI: https://doi.org/10.1080/01434632.2024.2429419

Antero, Amaia (2016). Konfiantzaren pedagogia. Arizmendi ikastolaren markoa. Ikastolen Elkartea.

Barleón, Christèle eta Gentilhomme, Corinne (2008). Démarches et outils pour le langage oral. Construire et progresser. Editions CRDP d’Alsace.

Barquín, Amelia (2024ko irailaren 24a). «Euskara eta «zirkulazio librea» Haur Hezkuntzan. Nora goaz?», Kinka [Bloga]. https://abarquin.wordpress.com/2024/09/

Barquín, Amelia eta Pérez, Karmele (2025). «Euskara eta kulturartekotasuna uztartzeko esperientzia berria udalerri euskaldunetan», Euskera Ikerketa Aldizkaria 70 (1): 45-82. https://doi.org/10.59866/eia.v1i70.298 DOI: https://doi.org/10.59866/eia.v1i70.298

Behney, Jennifer eta Gass, Susan (2021). Interaction. Elements in second language acquisition. Cambridge University Press.

Belfi, Barbara, Goos, Mieke, de Fraine, Bieke eta van Damme, Jan (2012). «The effect of class composition by gender and ability on secondary school students’ school well-being and academic self-concept: A literature review», Educational Research Review 7 (1): 62-74. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2011.09.002 DOI: https://doi.org/10.1016/j.edurev.2011.09.002

Calatayud, María Amparo (2018). «Los agrupamientos escolares a debate», Tendencias Pedagógicas 32: 5-14. https://doi.org/10.15366/tp2018.32.001 DOI: https://doi.org/10.15366/tp2018.32.001

Cenoz, Jasone eta Gorter, Durk (2017). «Minority languages and sustainable translanguaging: Threat or opportunity?», Journal of Multilingual and Multicultural Development 38 (10): 901-912. https://doi.org/10.1080/01434632.2017.1284855 DOI: https://doi.org/10.1080/01434632.2017.1284855

Etxabe, Kris, Márquez, Maite eta Maiza, Mikel (2021). Ilezuri. Alberdania.

Etxeberria, Feli (2003). Hizkuntzaren psikopedagogia. Elhuyar Fundazioa. https://www.elhuyar.eus/sites/default/files/pd/199ce95930835179c83edfcc6dee67befa1924a6.pdf

Euskararen Aholku Batzordea. (2024). Euskara indarberritzeko eta euskaldunok ahalduntzeko marko estrategikoa (2024-2034). Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. https://www.euskadi.eus/contenidos/informacion/aroa_marko_orokorra_24/eu_def/adjuntos/Aroa._Euskara_idarberritzeko_eta_euskaldunok_.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

Eusko Jaurlaritza. (2018). Atzerritar jatorriko eskolatzea EAEko eskola-sisteman. Diagnostikoa eta esku-hartzeko neurri berriak: 2018ko Urria. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila. https://www.euskadi.eus/contenidos/documentacion/inn_doc_esc_inclusiva/eu_def/adjuntos/aniztasuna/Atzerritar_jatorriko_ikasleen_eskolatzea_EAEko_eskola_sisteman.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

Eustat. (2024). Euskal Autonomia Erkidegoko datu estatistikoak. Udal informazioa. EUSTAT. https://eu.eustat.eus/municipal/datos_estadisticos/ibarra.html

Galtzaundi Tolosaldeko Euskaltzaleen Elkartea. (2023). Hizkuntza-erabileraren kale neurketa. Ibarra 2023. Ibarrako Udala. https://www.ibarra.eus/documents/309088/656813/2023+Ibarra+kale+neurketa+txostena.pdf/2d100683-4f4a-3259-0759-a65bb0251d1a (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

Garcia-Azkoaga, Ines, Bengoetxea, Olatz eta Zabala, Josune (2020). «Ahozko euskararen erabilera eskolan: gako zenbait irakasleen prestakuntzarako», in Ekaitz Santazilia, Dorota Krajewska, Eneko Zuloaga eta Borja Ariztimuño (arg.) Fontes Linguae Vasconum 50 urte. Ekarpen berriak euskararen ikerketari: 267-282. https://doi.org/10.35462/fontes50urte.17 DOI: https://doi.org/10.35462/fontes50urte.17

Garcia-Azkoaga, Ines, Bengoetxea, Olatz eta Zabala, Josune (2021). «Hizkuntzaz besteko irakasgaietan euskararen ahozko erabilera indartzen», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 120: 151-172.

Gartziarena, Mikel, Villabona, Nerea eta Olave, Beñat (2023). «In-service teachers’ multilingual language teaching and learning approaches: Insights from the Basque Country», Language and Education 38 (2): 203-217. https://doi.org/10.1080/09500782.2023.2176714 DOI: https://doi.org/10.1080/09500782.2023.2176714

Guerrero, Maria Auxiliadora (2016). «La investigación cualitativa», INNOVA Research Journal 1 (2): 1-9. https://doi.org/10.33890/innova.v1.n2.2016.7 DOI: https://doi.org/10.33890/innova.v1.n2.2016.7

Hernández, Jone Miren (2005). Jolasgaraia: Gaztetxoak, hizkuntzak eta identitateen adierazpenak. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. https://addi.ehu.eus/bitstream/handle/10810/76202/2005-Herna%cc%81ndez-Jolas-Garaia%20Gaztetxoak%2c%20hizkuntzak%20eta%20identitateen%20adierazpena.pdf?sequence=1&isAllowed=y (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

Huarte, Maider eta Ozerinjauregi, Jone (2012). «Interakzioaren garrantzia euskararen sarrera goiztiarrean», in Hizkuntzaz jabetzen (0-6). XVI Jardunaldiak: 183-208. Mendebalde Kultur Elkartea. http://mendebalde.eus/jardunaldiak/2012/Interakzioaren%20garrantzia%20euskararen%20sarrera%20goiztiarrean.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

Ibarrako Udala. (2023). Erabilera sustatzeko plana. 2023. Ibarrako Udala. https://www.ibarra.eus/documents/309088/656813/IBARRA+2023KO+

URTEKO+PLANA.pdf/a41775cb-374d-481f-caeb-4bf26ffac347 (2025eko azaroaren 03an kontsultatua).

INE. (2021). «Alteraciones de los municipios en los Censos de Población desde 1842». Demografía y población. INE. https://www.ine.es/intercensal/ (2025eko azaroaren 03an kontsultatua).

Iruskieta, Mikel eta Huarte, Maider (2025). Mugimendu autonomoa eta hizkuntza: datuak eta esperientziak [Dokumentu argitaragabea]. Euskal Herriko Unibertsitatea.

ISEI-IVEI. (2023a). Euskal hezkuntza-sistemaren diagnostikoa. Euskadiko hezkuntza sistemaren diagnostikoa. 2023ko ekaina. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila. https://isei-ivei.euskadi.eus/documents/d/guest/diagnostico-sistema-educativo-eusk-pr2-dig?imagePreview=1 (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

ISEI-IVEI. (2023b). Ebaluazio diagnostikoa. 2022ko etapa amaierako txosten exekutiboa. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila. https://isei-ivei.euskadi.eus/documents/d/guest/etapa-amaierako-txostena-2018-2022-pdf-1?imagePreview=1 (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

Iurrebaso, Iñaki (2019). «Hego Euskal Herriko arnasguneak zenbatzen: arnasguneen operatibizazioaren inguruko ekarpena», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 110 (1): 115-126.

Iurrebaso, Iñaki eta Goikoetxea, Garikoitz (2025). Esnatu ala hil. Euskararen oraina eta geroa, diagnostiko baten argitan. Elkar.

Kasares, Paula (2017). «La transmisión intergeneracional desde la socialización lingüística: el caso vasco», Treballs de Sociolingüística Catalana 27: 133-147. https://doi.org/10.2436/20.2504.01.129

Krashen, Stephen (1985). The input hypothesis. Issues and implications. Longman.

Larrea, Kepa eta Bourgeaud, Olatz (2007). «Bigarren hizkuntzaren (H2) eskurapenerako hainbat oinarri eta proposamen metodologiko», Tantak (37):

27-42. https://doi.org/10.1387/tantak.3170

Leonet, Oihana, Cenoz, Jasone eta Gorter, Durk (2017). «Challenging minority language isolation: Translanguaging in a trilingual school in the Basque Country», Journal of Language, Identity & Education 16 (4): 216-227. https://doi.org/ DOI: https://doi.org/10.1080/15348458.2017.1328281

10.1080/15348458.2017.1328281

Martínez, Isabel (2023). «Metodología cualitativa», in José Quintanal eta Juan Carlos Sánchez (zuz.), Métodos y diseños de investigación en contextos socioeducativos. Editorial CCS.

Martínez-Corona, Jose Isaias, Palacios-Almón, Gloria Edith eta Oliva-Garza, Dubelza Beatriz (2023). «Guía para la revisión y el análisis documental: propuesta desde el enfoque investigativo», Ra Ximhai: Revista Científica de Sociedad, Cultura y Desarrollo Sostenible 19 (1): 67-83. https://doi.org/10.35197/rx.19.01.2023.03.jm DOI: https://doi.org/10.35197/rx.19.01.2023.03.jm

Martinez de Luna, Iñaki eta Suberbiola, Pablo (2020). EAEko ikasleen euskararen erabilera eskola-giroan (2011-2017). Arrue Proiektua: txosten exekutiboa. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. https://soziolinguistika.eus/wp-content/uploads/2013/03/arrue_2011-2017_eus.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

Pérez, Ani (2022). Las falsas alternativas. Pedagogía libertaria y nueva educación. Virus.

Quintanilla, Maite (2014). «Gazteak, hizkuntza eta hegemonia: lekuan lekuko ikerketa antropologikoa Soraluzen», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 93 (4): 87-120.

Roman, Gorka, Pérez, Elizabeth eta Langarika, Argia (2020). «Teaching minority languages in multiethnic and multilingual environments: Teachers’ perceptions of students’ attitudes toward the teaching of Basque in compulsory education», Education Sciences 10 (2): 1-20. https://doi.org/10.3390/educsci10020025 DOI: https://doi.org/10.3390/educsci10020025

Saragüeta, Eider eta Garaio, Beñat (2022). UEH ikerketa. Udalerri euskaldunetako haurrak eta euskara. Soziolinguistika Klusterra eta Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea. https://soziolinguistika.eus/wp-content/uploads/2022/11/UEH_ikerketa_txosten_osoa-3.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

Soziolinguistika Klusterra. (2022). Hizkuntzen erabileraren kale neurketa. UEMAko udalerriak eta Tolosaldea: 2021; emaitzen txostena. Soziolinguistika Klusterra. https://soziolinguistika.eus/wp-content/uploads/2022/03/UEMA-eta-Tolosaldea-2021-Emaitzen-TXOSTENA.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

Swain, Merrill (1995). «Three functions of output in second language acquisition», in Guy Cook eta Barbara Seidlhofer (zuz.), Principle and practice in Applied Linguistics, studies in honour of H.G. Widdowson. Oxford University Press.

UEMA. (2023). Ispiluari begira [Barne dokumentu argitaragabea]. UEMA.

Valadez, Concepción, Etxeberria, Feli eta Intxausti, Nahia (2015). «Language revitalization and the normalization of Basque: a study of teacher perceptions and expectations in the Basque Country», Current Issues in Language Planning 16 (1): 60-79. http://dx.doi.org/10.1080/14664208.2014.947019 DOI: https://doi.org/10.1080/14664208.2014.947019

Vasilachis, Irene (2014). «La investigación cualitativa», in Irene Vasilachis (zuz.), Estrategias de investigación cualitativa. Gedisa.

Zabala, Josune (2018). Ahozko komunikazioa irakastea: norabide bat ahozko hizkuntzaren argitan. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. https://soziolinguistika.eus/wp-content/uploads/2019/01/Ahozkotasuna_lantzen_argitalpena.pdf (2025eko urriaren 17an kontsultatua).

Zalbide, Mikel (2019). «Arnasguneak. etorkizuneko erronkak», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 110 (1): 11-78.