Nokaren erabileraren ikerketa Goizuetan

Oihana Lujanbio Begiristain

doi:10.59866/eia.v2026i71.331

Autores/as

Oihana Lujanbio Begiristain Universidad del País Vasco

DOI:

https://doi.org/10.59866/eia.v2026i71.331

Palabras clave:

euskera informal, euskera, hika, noka, tratamiento lingüístico, sociolingüística

Resumen

El objetivo principal de este estudio es analizar cómo se puede recuperar el uso de la forma femenina del lenguaje informal (noka) en Goizueta, basándose en la metodología investigación-acción participativa. Para ello, se han organizado unas sesiones para aprender y practicar noka, que han contado con 19 participantes. Se ha analizado su uso desde dos puntos de vista. Por un lado, desde el punto de vista sociolingüístico, se han analizado los diferentes puntos de partida y la evolución de las participantes en el conocimiento y el uso de este tratamiento lingüístico. Por otro lado, desde el punto de vista de género, las participantes han reflexionado sobre la cuestión, ahondando en la situación y en las razones que existen para ello. Se ha constatado que las sesiones han servido para fomentar el uso de noka entre las participantes y que tienen ganas de seguir aprendiéndolo y utilizándolo.

Descargas

Los datos de descarga aún no están disponibles.

Referencias

Ahotsak.eus. «Ingo xonau! Oñatin noka berreskuratu eta hitanoa biziberritzeko proiektua». 2024/05/24an kontsultatua. https://ahotsak.eus/egitasmoak/ingo-xonau/

Alberdi, Xabier (1994). «Hitanoa non eta nork erabiltzen duen», Euskera: Euskaltzaindiaren lan eta agiriak 39 (3): 983-993.

Amorrortu, Estibaliz, Goirigolzarri, Jone eta Ortega, Ane (2021). «Ekintza-ikerketa partehartzailea euskararen hiztun aktibo bihurtzeko babesgune eta zubi-espazio», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 120 (3): 11-26. https://bat.soziolinguistika.eus/produktua/ekintza-ikerketa-partehartzailea-euskararen-hiztun-aktibo-bihurtzeko-babesgune-eta-zubi-espazio/

Bereziartua, Garbiñe eta Muguruza, Beñat (2018). «Erabileraren gakoak egoera informaletan eta gazteen artean. Hitanoa Azpeitiko gazteen artean», Hermes 60: 24-28.

Bereziartua, Garbiñe eta Muguruza, Beñat (2020). «Euskal hiztun natiboak, ez-natiboak eta hitanoa», in Santazilia, Ekaitz, Krajewska, Dorota, Zuloaga, Eneko eta Ariztimuño, Borja (arg.), Fontes Linguae Vasconum 50 urte: ekarpen berriak euskararen ikerketari: 127-140. https://doi.org/10.35462/fontes50urte.8

Colmenares, Ana Mercedes (2012). «Investigación-acción participativa: una metodología integradora del conocimiento y la acción», Voces y Silencios: Revista Latinoamericana de Educación 3 (1): 102-115. https://doi.org/10.18175/vys3.1.2012.07

Equiling. «Kontzientzia linguistiko kritikoa eta hiztunen agentzia: berdintasun soziolinguistikorako ekintza-ikerketa». 2024/07/20an kontsultatua. https://www.equiling.eu/eu/euskadi

Goikoetxea, Nekane (zuz.), Marko, J. Inazio, Álvarez, Maite, Gutierrez, Rober, Miner, Imanol, Suberbiola, Pablo eta Ugalde, Izaro (2015). Eralan ikerketa-

proiektua 3. Euskararen erabilera lan-munduan. Soziolinguistika Klusterra.

Hernández, Jone M. (2010). «Hizkuntzak aztergai: ikerketa-metodoetara oinarrizko hurbilpena», in Begiristain, Oihana (koord.). Soziolinguistika eskuliburua. Eusko Jaurlaritza; Soziolinguistika Klusterra.

Iantzi, Maider (2023, uztailak 1). «Nola gurutzatzen dira hitanoa eta generoa arnasguneetan?». Naiz. https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2023-07-01-07-00/hemeroteca_articles/nola-gurutzatzen-dira-hitanoa-eta-generoa-arnasguneetan

Jaunarena, Ana (2024). «Nokaren higatzea Ortzaizen». Master Amaierako Lana. Université Bordeaux Montaigne eta EHU. https://www.euskaltzaindia.eus/dok/mintzola/Jaunarena_Ana_MAL_Nokaren_higatzea_Ortzaizen.pdf

Irureta, Onintza (2019). «Nokaren galera. Sexismoak gutxietsitakoa feminismoak suspertu al dezake?», Larrun 239.

Juaristi, Patxi (2003). Gizarte ikerketarako teknikak. Teoria eta adibideak. Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua.

Legorburu, Onintza (2018). «Genero rolek hitanoaren erabileran izan duten eragina: Antzuolako herritarren diskurtso eta praktikak», BAT Soziolinguistika

Aldizkaria 109: 111-138. https://bat.soziolinguistika.eus/produktua/bat-109-2018-4-genero-rolek-hitanoaren-erabileran-izan-duten-eragina-antzuolako-herritarren-diskurtso-eta-praktikak/

Legorburu, Onintza (2021). «Ética transversal: la revitalización lingüística y el empoderamiento de las mujeres». HIBIL-Herri Indigenen Hizkuntzen Biziberritze Estrategiak Indartzeko Lankidetza Sarea. Garabide elkartea [bideoa]. https://www.youtube.com/watch?v=jsoeqacmSLs

Lizartza, Ritxi (2009). Hitanoa. Mintza hadi, lagun! Hika egiten ikasteko eskuliburua. Mara Mara Taldearen Hizkuntza Zerbitzuak, L.G.

Lujanbio, Oihana (2016). «Hizkuntza-aldakortasuna euskaran. Nafarroa ipar-mendebaldeko bi udalerritan egindako azterketa». Doktore-tesia. ADDI. https://addi.ehu.es/bitstream/handle/10810/19581/TESIS_LUJANBIO_BEGIRISTAIN_OIHANA.pdf?sequence=1

Lujanbio, Oihana (2025). «Noka berreskuratzeko saioak: komunikazio informala lantzeko proposamena», in Unamuno, Lorea, Unamuno, Maribi (arg.). Komunikazioa euskaraz: lanketa eta azterketarako proposamenak. EHU.

Muguruza, Beñat, Bereziartua, Garbiñe eta Etxeberria, Juanito (2020). «“Ez da mattetzen erakutsi”. Azpeitia, hitanoa eta generoen arteko arrakala», Uztaro 115: 117-143. https://doi.org/10.26876/uztaro.115.2020.6

Oiartzun, Fernando (2022). Hika eta toka. Noka ere toka! Altzadi.

Saralegi, Joana (2021). Aizan, neska! Iñen al diñu hiketan? Leitzako hikaren erabileraren inguruko azterketa. Hiznet-eko Sakontze Egitasmoa, ikerketa argitaragabea.

«Txepetx», Sánchez Carrión, José María (1987). Un futuro para nuestro pasado, claves de la recuperación del euskara y teoría social de las lenguas. ASJUren gehigarriak. https://ojs.ehu.eus/index.php/ASJU/article/view/8593/8341

Zarraga, Arkaitz, Coyos, Jean-Baptiste, Hernández, Jone M., Joly, Lionel, Larrea, Imanol, Martínez, Loren, Uranga, Belen eta Bilbao, Paul (2010). Soziolinguistika eskuliburua. Eusko Jaurlaritza, Soziolinguistika Klusterra.

Zirhikatu, Goizuetako Euskaraldiko lantaldea. (2022). «Hikako forma mantentzeko saiora deia». [bideoa]: https://erran.eus/leitzaldea/1667473526175-hikako-forma-mantentzeko-hitzordua-antolatu-dute-goizuetan-ostiral-honetan

Zubiri, Juan Joxe eta Perurena, Patziku (1998). Goizueta eta Aranoko hizkerak. Nafarroako Gobernua, Goizuetako Udala eta Aranoko Udala.