Nolakoak dira kode-alternantzia erabiltzen ez duten edo gutxitan erabiltzen duten euskaldunak?

Mikel Pérez González

doi:10.59866/eia.v2i71.353

Egileak

Mikel Pérez González Osakidetza https://orcid.org/0000-0002-4366-8006

DOI:

https://doi.org/10.59866/eia.v2i71.353

Gako-hitzak:

kode-alternantzia, elebitasuna, euskara, lagunarteko hizkera, hiztun-profila

Laburpena

Euskaldun gehienek ez bezala, euskaldun batzuek ez dute aitortzen euskara-erdara kode-alternantzia erabiltzen dutenik. Lan honetan, kode-alternantziaren erabilera eza edo urria aitortzen duten euskaldunen mintzoa arakatu da. Emaitzek erakusten dute hiztun horiek euskararekiko harreman estu-estuan bizi direla, kode-alternantzia erabili erabiltzen dutela, baina, era berean, behar komunikatibo orori erantzuteko euskara-gaitasuna badutela eta gaitasun hori praktikan jartzen dutela.

Deskargak

Deskarga-datuak ez daude oraindik eskuragarri.

Erreferentziak

Aiestaran Iparragirre, Maddi (2023). Beasaingo gazte hizkera aztergai, testuinguruaren eragina kode alternantzian. Gradu amaierako lana, Euskal Herriko Unibertsitatea. ADDI. http://hdl.handle.net/10810/67477 DOI: https://doi.org/10.59866/eia.v1i69.272

Aldalbahy, Kholood Khalid (2022). «The relationship between code-switching and the level of language proficiency in the second language of Saudi female students», Arab World English Journal 13 (4): 309-324. https://dx.doi.org/10free.24093/awej/vol13no4.20 DOI: https://doi.org/10.24093/awej/vol13no4.20

Aldekoa Díez, Ana (2020). Hizkuntzen irakaskuntza bateraturantz: ahozko azalpenaren didaktika eleaniztuna Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan. Doktore-tesia, Euskal Herriko Unibertsitatea. ADDI. https://addi.ehu.es/handle/10810/49181

Alonso Amezua, Idurre, Bereziartua Arruabarrena, Aritz, Mentxakatorre Odriozola, Jon eta Lasa Agirrezabal, Xabier (2025). «Lagunarteko hizkera langai ikastolan: bi ikasturteko esku-hartzearen inplementazioa eta emaitzak»,

Euskera Ikerketa Aldizkaria 70 (2): 229-260. https://doi.org/10.59866/eia.v2025i10.307 DOI: https://doi.org/10.59866/eia.v2025i10.307

Altuna Ramírez, Jaime (2023). Hizkuntzaren funanbulistak Hizkuntza-sozializazioa kirol eremuan adin eta generoan ardaztuta. Doktore-tesia, Euskal Herriko Unibertsitatea. ADDI. https://addi.ehu.eus/handle/10810/62640

Amonarriz Gorria, Kike. (2018). Gazteen euskara erabilera: hizkuntza kalitatea. Asmoz Fundazioa eta Euskal Herriko Unibertsitatea.

Amorrortu, Estibaliz, Ortega, Ane eta Goirigolzarri, Jone (2020). «Euskal hiztun berri gazteak muda-prozesuan: ekintza-ikerketa baten behin-behineko emaitzak», Fontes Linguae Vasconum 50 urte: ekarpen berriak euskararen ikerketari = nuevas aportaciones al estudio de la lengua vasca: 47-61. Nafarroako Gobernua. https://doi.org/10.35462/fontes50urte.3 DOI: https://doi.org/10.35462/fontes50urte.3

Barrios, Mikel, Osa, Erramun, Muñoa, Inma, Elorza, Itziar eta Boan, Kristina (2008). Zenbait orientabide erregistroen trataeraz. Jagon 6. Euskal Herriko Ikastolen Konfederazioa eta Euskaltzaindia.

Bereziartua Arruabarrena, Aritz, Guirado Irasuegi, Odei eta Alonso Amezua, Idurre (2023). «Lehen Hezkuntzako haurren lagunarteko hizkera aisialdian: erdaren eragina bat-bateko adierazkortasunean», Euskera Ikerketa Aldizkaria 68 (2): 11-39. https://doi.org/10.59866/eia.v2i68.263 DOI: https://doi.org/10.59866/eia.v2i68.263

Brdarević-Čeljo, Amna, Ahmetović, Emnijeta eta Bajić, Enisa (2021). «Variation in attitudes towards codeswitching and codeswitching frequency among multilingual speakers», Journal of Multilingual and Multicultural Development 45 (5): 1493-1508. https://doi.org/10.1080/01434632.2021.1983580 DOI: https://doi.org/10.1080/01434632.2021.1983580

Bullock, Barbara E. eta Toribio, Almeida Jacqueline (2009). The Cambridge handbook of linguistic code-switching. Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511576331

Campos Uralde, Yanire (2017). Propuesta de unificación terminológica para las funciones pragmáticas del code-switching. Gradu amaierako lana, Euskal Herriko Unibertsitatea. ADDI. https://addi.ehu.es/handle/10810/23689

Chrissunday, Juvrianto (2016). People’s language attitude in sociolinguistics. State University of Makassar.

Cid Abasolo, Karlos. (2014). «Hibridismo lingüístico en la Vasconia peninsular: influjo de la lengua castellana en la lengua vasca», Revista de Lenguas y Literaturas Catalana, Gallega y Vasca 19: 247-266. https://doi.org/10.5944/rllcgv.vol.19.2014.13768 DOI: https://doi.org/10.5944/rllcgv.vol.19.2014.13768

Elordui, Agurtzane (2016). «Elebakartasunetik heteroglosiara: Gaztea Irratia, bernakulizazioa gazte komunikabideen diseinu sozioestilistikoan», Uztaro 97:

31-52. https://doi.org/10.26876/uztaro.97.2016.3 DOI: https://doi.org/10.26876/uztaro.97.2016.3

Elordui, Agurtzane (2019). «Jon Gotzon Aldaparena, estilizazio parodikoaren bidez ‹benetako› euskalduntasunaren mugak hausten», in Irantzu, Epelde Zendoia, Oroitz, Jauregi Nazabal (arg.), Bihotz Ahots. M. L. Oñederra irakaslearen omenez. Euskal Herriko Unibertsitatea.

Epelde, Irantzu eta Oyharçabal, Beñat (2010). «Perpaus barneko hizkuntza lerratzeak (HL) ekialdeko euskal elebidunetan», Anuario del Seminario de Filología Vasca «Julio de Urquijo». Asjuren gehigarriak 52: 55-64. https://doi.org/10.1387/asju.9869 DOI: https://doi.org/10.1387/asju.9869

Etxabe Iribar, Amets (2005). Kode-alternantzia lagun arteko gazte-hizkeran. Graduondoko amaierako lana. Hiznet Hizkuntza Plangintza graduondokoa. Asmoz Fundazioa eta Euskal Herriko Unibertsitatea. https://hiznet.asmoz.org/wp-content/uploads/2018/10/AmetsEtxabe.pdf

Fernandez San Martín, Jon (2019). «Ondarroako nerabeen hizkuntza ohiturak sare sozialetan. Kode alternantzia eta erregistroak», Bat Soziolinguistika Aldizkaria 113 (4): 41-85. https://bat.soziolinguistika.eus/produktua/ondarroako-nerabeen-hizkuntza-ohiturak-sare-sozialetan-kode-alternantzia-eta-erregistroak/

Gardner-Chloros, Penelope (2009). Code-switching. Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511609787

Goikoetxea, Garikoitz eta Iurrebaso Biteri, Iñaki (2025). Esnatu ala hil. Euskararen oraina eta geroa, diagnostiko baten argitan. Elkar.

Goirigolzarri Garaizar, Jone, Carramiñana Miranda, Idoia, Ortega Etcheverry, Ane eta Etxaniz Barrio, Josune. (2018). Eta gazteak Bilbon euskaraz, zergatik ez? Gazteen euskararen erabileraren azterketa Bilbon. Eusko Ikaskuntza.

Han, Xuran, Li, Wei eta Filippi, Roberto (2022). «The effects of habitual code-switching in bilingual language production on cognitive control», Bilingualism: Language and Cognition 25 (5): 869-889. https://doi.org/10.1017/ S1366728922000244 DOI: https://doi.org/10.1017/S1366728922000244

Ibarra Murillo, Orreaga (2011). «Sobre estrategias discursivas de los jóvenes vascohablantes: causas que motivan el cambio de código», Oihenart: Cuadernos de Lengua y Literatura 26: 277-298. https://www.eusko-ikaskuntza.eus/eu/argitalpenak/sobre-estrategias-discursivas-de-los-jovenes-vascohablantes-causas-que-motivan-el-cambio-de-codigo/art-21527/

Ibarra Murillo, Orreaga (2014). «Tipología y pragmática del code-switching vasco-castellano en el habla informal de jóvenes bilingües», Lapurdum. Euskal Ikerketen Aldizkaria| Revue d›études basques| Revista de Estudios Vascos| Basque Studies Review 18: 23-40. https://doi.org/10.4000/lapurdum.2485 DOI: https://doi.org/10.4000/lapurdum.2485

Ibarra Murillo, Orreaga (2020). «Hizkuntza praktikak «online», Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikasle euskaldunen artean», Revista Internacional de los Estudios Vascos= Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria= Revue Internationale des ètudes Basques= International Journal on Basque Studies, RIEV 65 (1): 34-71.

Igartzabal Bidegain, Iñigo (2014). «Kode-alternantzia eta hizkuntza ohiturak Gabiriako bi belaunalditan», Bat Soziolinguistika Aldizkaria (3-4): 92-93.

https://soziolinguistika.eus/files/I%C3%B1igo%20Igartzabal.pdf

Iriondo, Alejandra (2017). «Kode-alternantzia elebidun gazteetan: DS nahasiak», Gogoa 16: 25-56. https://doi.org/10.1387/gogoa.18646 DOI: https://doi.org/10.1387/gogoa.18646

Iurrebaso Biteri, Iñaki (2023). Hizkuntza gutxituen jarraipena, ordezkapena eta indarberritzea neurtzeko demolinguistikazko tresna metodologikoak garatzen. Euskal Herrirako aplikazio praktikoa. Doktore-tesia, Euskal Herriko Unibertsitatea. ADDI. https://addi.ehu.es/bitstream/handle/10810/60061/TESIS_IURREBASO_BITERI_I%c3%91AKI.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Jiménez, Diego eta Jiménez, Alfredo (2015). «Estudio del code-switching en la música actual: Repercusiones socioeconómicas de los fenómenos lingüísticos», e-AESLA 1. https://cvc.cervantes.es/lengua/eaesla/pdf/01/28.pdf

Kintana Morcillo, Maddi (2025). «BAM (Baiona-Angelu-Miarritze) eremuko eta inguruetako gazteen euskarazko hizkera arrunta», Euskera Ikerketa Aldizkaria

70 (2): 189-228. https://doi.org/10.59866/eia.v2025i10.305 DOI: https://doi.org/10.59866/eia.v2025i10.305

Lantto, Hanna (2012). «Grammatical code-switching patterns of early and late Basque-Spanish bilinguals», Sociolinguistic Studies 6 (1): 21-43. https://doi.org/10.1558/sols.v6i1.21 DOI: https://doi.org/10.1558/sols.v6i1.21

Lantto, Hanna (2015). «Code-switching in Greater Bilbao: A bilingual variety of Colloquial Basque». Doktore-tesia, Helsinkiko Unibertsitatea. Helda.

https://helda.helsinki.fi/items/17177fa1-284e-4f6e-9b08-20925929c5be

Lantto, Hanna (2016). «Conversations about code-switching: contrasting ideologies of purity and authenticity in Basque bilinguals’ reactions to bilingual speech», Multilingua 35 (2): 137-161. https://doi.org/10.1515/multi-2015-0040 DOI: https://doi.org/10.1515/multi-2015-0040

Lantto, Hanna (2018). «New Basques and code-switching: Purist tendencies, social pressures», in New speakers of minority languages: Linguistic ideologies and practices. Palgrave Macmillan. DOI: https://doi.org/10.1057/978-1-137-57558-6_9

Lantto, Hanna (2022). «Analogy and similarity as a resource in new speaker styles of Basque», International Journal of Bilingualism 26 (5): 639-655. https://doi.org/10.1177/13670069221110398 DOI: https://doi.org/10.1177/13670069221110398

Lantto, Hanna (2023). «Code-switching». In Rik van Gijn, Hanna Ruch, Max Wahlström eta Anja Hasse (arg.), Language contact: Bridging the gap between individual interactions and areal patterns. Language Science Press.

Lerman, Aviva, Pazuelo, Lia, Kizner, Lian, Borodkin, Katy eta Goral, Mira (2019). «Language mixing patterns in a bilingual individual with non-fluent aphasia», Aphasiology 33 (9): 1137-1153. https://doi.org/10.1080/02687038.2018.1546821. DOI: https://doi.org/10.1080/02687038.2018.1546821

Loyer, R. (2021). Fenómenos lingüísticos en la música reggaetón. Eastern Mennonite University (EMU). https://emu.edu/academics/academic-and-creative-excellence/docs/2021_posters/Research%20Poster%20-%20Rachel%20Loyer.pdf

Mad’arová, Slávka (2020). «Use and perception of code switching by students and instructors in the second language classroom in the US», Onomázein 48:

150-177. https://doi.org/10.7764/onomazein.48.07. DOI: https://doi.org/10.7764/onomazein.48.07

Munarriz-Ibarrola, Amaia eta Ezeizabarrena, María-José (2012). «Language dissociations across grammatical components in bilingual aphasia: the case of a Spanish-Basque chronic aphasic», Procedia-Social and Behavioral Sciences 61:

210-211. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.10.152 DOI: https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.10.152

Munarriz-Ibarrola, Amaia, Ezeizabarrena, María-José, Arrazola, Varun DC eta Parafita Couto, Maria Carmen. (2022). «Gender assignment strategies and L1 effects in the elicited production of mixed Spanish-Basque DPs», Linguistic Approaches to Bilingualism 12 (6): 778-815. https://doi.org/10.1075/lab.20016.mun. DOI: https://doi.org/10.1075/lab.20016.mun

Muñoa Barredo, Inma (2002). «Zergaitik eta zertarako erabiltzen ditugu euskara eta gaztelera solasaldi berean? Kode-aldaketaren funtzio pragmatikoak», Bat: Soziolinguistika Aldizkaria 42: 53-63. https://bat.soziolinguistika.eus/produktua/zergaitik-eta-zertarako-erabiltzen-ditugu-euskara-eta-gaztelera-solasaldi-berean/

Oktavia, Diana eta Trisnawati, Winda (2020). «The code switching and English language proficiency performed by students in learning English as a foreign language at STKIP-MB», in 7th International Conference on English Language and Teaching (ICOELT 2019). Atlantis Press. DOI: https://doi.org/10.2991/assehr.k.200306.056

Ortega, Ane, Amorrortu, Estibaliz, Goirigolzarri, Jone eta Urla, Jacqueline (2016). Euskal hiztun berriak: esperientziak, jarrerak eta identitateak. Deustuko Unibertsitatea.

Parafita Couto, M.C., Deuchar, M. eta Fusser, M. (2015a). «How do Welsh-English bilinguals deal with conflict? Adjective-noun or-der resolution», in G. Stell eta K. Yakpo (arg.), Code-switching between structural and sociolinguistic perspectives. De Gruyter. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110346879.65

Parafita Couto, M.C., Munarriz-Ibarrola, A., Epelde, I., Deuchar M. eta Oyharçabal, B. (2015b). «Gender conflict resolution in Spanish–Basque mixed dps», Bilingualism: Language and Cognition 18 (2): 304-323. doi:10.1017/s136672891400011x. DOI: https://doi.org/10.1017/S136672891400011X

Pardina Arenaza, Ainhoa (2022). «D ereduan euskaldundutako Lizarrako hiztun berri gazteen euskararen erabilera», Bat: Soziolinguistika Aldizkaria 122: 235-261.

Pérez González, Mikel (2022). Kode-alternantziaren erabilera eta jarrerak

euskara-gaztelania elebidun gazteengan. Master amaierako lana, Euskal Herriko Unibertsitatea.

Pérez González, Mikel (2024). Euskaldunen euskara-gaitasunaren eragina euskara-gaztelania kode-alternantziaren erabileran. Lan monografikoa. Euskaltzaindia. DOI: https://doi.org/10.59866/eia.v69i2.286

Poplack, Shana (1980). «Sometimes I’ll start a sentence in Spanish y termino en español: Toward a typology of code-switching», Linguistics 18: 581-618.

http://dx.doi.org/10.1515/ling.1980.18.7-8.581. DOI: https://doi.org/10.1515/ling.1980.18.7-8.581

Portal Molinera, Ainhoa (2022). Eremu erdalduneko gazteak eta kode-alternantzia: arrazoiak eta pertzepzioak. Gradu amaierako lana, Deustuko Unibertsitatea.

Rioboo Azkue, Unai (2025). Herriko gazteak ikerlari. Larrabetzuko 14-17 urte bitarteko gazteen hizkuntza-errealitateak eta hausnarketak, ahalduntzeko proposamenak eta udalerri euskaldunetarako teknika-proposamena. Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea. https://www.2022.uema.eus/wp-content/uploads/2025/11/Herriko-gazteak-ikerlari_UnaiRioboo_2025.pdf

Rodrigo Lorenzo, Irati (2020). Euskara-gaztelania elebidunen kode-alternantzia: gazteentzako euskal irratsaio baten analisia. Gradu amaierako lana, Euskal Herriko Unibertsitatea. ADDI. https://addi.ehu.es/bitstream/handle/10810/48420/GrAL_Rodrigo.pdf?sequence=2&isAllowed=y DOI: https://doi.org/10.26876/ikergazte.iv.01.17

Torralba-Rubinos, Claudia María (2023). «Egun on, señoras y señores parlamentarios. Hizkuntzen alternantzia Eusko Legebiltzarrean», in Olatz Arbelaitz Gallego, Ainhoa Latatu Nuñez, Elixabete Perez Gaztelu (arg.), V. IkerGazte.

Nazioarteko Ikerketa Euskaraz. Kongresuko artikulu bilduma. Giza Zientziak eta Artea: 19-26. https://doi.org/10.26876/ikergazte.v.01.02 DOI: https://doi.org/10.26876/ikergazte.v.01.02

Uria, Larraitz, Alegria, Iñaki eta Corral, Ander (2017). «Kode-alternantzia aztertzeko hizkuntza-teknologien ekarpena», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 104: 159-178. https://soziolinguistika.eus/files/uria_et_al_104.pdf

Uriarte Orbañanos, Endika (2024). «Ergatiboaren erabilera euskara-gaztelania kode-alternantzian: kasu-azterketa bat», Euskera Ikerketa Aldizkaria 69 (1): 207-252. https://doi.org/10.59866/eia.v1i69.279 DOI: https://doi.org/10.59866/eia.v1i69.279

Volterra, Virginia eta Taeschner, Traute (1978). «The acquisition and development of language by bilingual children», Journal of Child Language 5: DOI: https://doi.org/10.1017/S0305000900007492

311-326.

Zulaika Ijurko, Esther (2019). «Kode-aldaketaren tipologia euskal gazteen txatetan», Fontes Linguae Vasconum 128: 339-357. https://doi.org/10.35462/FLV128.1 DOI: https://doi.org/10.35462/FLV128.1