Euskararen ahoskeraren estandarizazioa: aldakortasuna eta artifizialtasuna hiztunen artean

Irati Urreta Elizegi

doi:10.59866/eia.v2i71.348

Egileak

Irati Urreta Elizegi Euskal Herriko Unibertsitatea https://orcid.org/0000-0002-3181-4969

DOI:

https://doi.org/10.59866/eia.v2i71.348

Gako-hitzak:

ahoskera, estandarizazioa, hizkera-mailak, aldakortasuna, artifizialtasuna

Laburpena

Lan honen helburua da euskal hiztunek zenbait ahoskeraren gainean dituzten uste eta iritziek hizkera-mailaren araberako ahoskera-aldakortasunean duten eragina aztertzea. Horretarako, Ikaztegietako (Gipuzkoa) eta Baigorriko (Nafarroa Beherea) hiztun batzuen zenbait hizkera-mailatako ebakerak eta jarrerak bildu dira. Emaitzek erakusten dute artifizialtasun-sentipena nagusitzen dela hiztunentzat ohikoak ez diren ahoskerak erabiltzean, eta horrek maiz hizkera-mailaren araberako aldakortasuna mugatu eta ahoskeraren estandarizazioa zailtzen duela.

Deskargak

Deskarga-datuak ez daude oraindik eskuragarri.

Erreferentziak

Androutsopoulos, Jannis (2014). «Mediatization and sociolinguistic change. Key concepts, research traditions, open issues», in Jannis Androutsopoulos (arg.), Mediatization and sociolinguistic change. Mouton de Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110346831.3 DOI: https://doi.org/10.1515/9783110346831

Auer, Peter (2005). «Europe’s sociolinguistic unity, or: A typology of European dialect/standard constellations», in Nicole Delbecque, Johan van der Auwera eta Dirk Geeraerts (arg.), Perspectives on variation. Sociolinguistic, historical, comparative. Mouton de Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110909579.7 DOI: https://doi.org/10.1515/9783110909579.7

Beinhoff, Bettina (2013). Perceiving identity through accent: Attitudes towards non-native speakers and their accents in English. Peter Lang. DOI: https://doi.org/10.3726/978-3-0353-0454-1

Cestero, Ana María eta Paredes, Florentino (2018). «Creencias y actitudes hacia las variedades cultas del español actual: el proyecto PRECAVES XXI», Boletín de Filología 53 (2): 11-43. https://doi.org/10.4067/s0718-93032018000200011 DOI: https://doi.org/10.4067/S0718-93032018000200011

Costa, James, de Korne, Haley eta Lane, Pia (2017). «Standardising minority languages. Reinventing peripheral languages in the 21st century», in Pia Lane, James Costa eta Haley de Korne (arg.), Standardizing minority languages. Competing ideologies of authority and authenticity in the global periphery. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315647722 (2025eko urriaren 9an kontsultatua).

Coupland, Nikolas eta Kristiansen, Tore (2011). «SLICE: Critical perspectives on language (de)standardisation», in Tore Kristiansen eta Nikolas Coupland (arg.), Standard languages and language standards in a changing Europe. Novus Press.

Crowley, Tony (1989). Standard English and the politics of language. University of Illinois Press.

D’Andrés, Ramón (2018). «Lenguas minoritarias y estandarización», in Javier Giralt eta Francho Nagore (arg.), Lenguas minoritarias en Europa y estandarización. Prensas de la Universidad de Zaragoza.

Darquennes, Jeroen (2011). «Minorities, language politics and language planning in Europe», in Bernd Kortmann eta Johan van der Auwera (arg.), The languages and linguistics of Europe: a comprehensive guide. Mouton de Gruyter. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110220261.547

Euskaltzaindia. (1968). «Literatura euskeraren batasunari buruz Euskaltzaindiaren agiria», Euskera 13: 250.

Euskaltzaindia. (1998). «Euskara Batuaren Ahoskera Zaindua», Euskera 43 (2): 485-490.

Ferguson, Charles A. (1996 [1988]). «Standardization as a form of language spread», in Thom Huebner (arg.), Sociolinguistic perspectives: papers on language in society, 1959-1994. Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780195092905.003.0015

Garrett, Peter (2010). Attitudes to language. Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511844713

Gaspar, Artzai (2020). «Euskara batuaren eta euskalkien inguruko jarrerak eta iritziak», Bat Soziolinguistika Aldizkaria 115 (2): 137-153.

González, Francesc (2002). «Los conceptos de codificación y estandarización según las experiencias catalana y asturiana», Ianua. Revista Philologica Romanica 3: 13-33.

Haugen, Einar (1966). «Dialect, language, nation», American Anthropologist 68: 922-935. DOI: https://doi.org/10.1525/aa.1966.68.4.02a00040

Haukland, Ola (2016). Attitudes to Norwegian-accented English among Norwegian and non-Norwegian listeners. Master tesia, Osloko Unibertsitatea. DUO gordailu instituzionala. https://hdl.handle.net/10852/51599 (2026ko ekainaren 2an kontsultatua).

Hualde, José Ignacio eta Zuazo, Koldo (2007). «The standardization of the Basque language», Language Problems and Language Planning 31 (2): 143-168. DOI: https://doi.org/10.1075/lplp.31.2.04hua

Jauregi, Oroitz eta Urreta, Irati (2023). «Variación en la norma estándar: el caso del euskera hablado», Loquens 10 (1-2): 1-10. https://doi.org/10.3989/loquens.2023.097. (2025eko urriaren 9an kontsultatua). DOI: https://doi.org/10.3989/loquens.2023.097

Lodge, R. Anthony (1993). French, from dialect to standard. Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203319994

Milroy, James eta Milroy, Lesley (1999 [1985]). Authority in language: Investigating standard English. Routledge.

Mitxelena, Koldo (1968). «Ortografia», Euskera 13: 203-219. https://www.euskaltzaindia.eus/dok/arauak/Araua_0000.pdf. (2025eko urriaren 9an kontsultatua).

Moreno Cabrera, Juan Carlos (2009). «Prejuicios sobre el euskera», Nabarralde. https://nabarralde.eus/es/juan-carlos-moreno-cabrera-prejuicios-sobre-el-euskera/ (2025eko urriaren 9an kontsultatua).

Oñederra, Miren Lourdes (1994). «Ahoskera araupetzeaz II», Euskera 39 (2): 1589-1605.

Oñederra, Miren Lourdes (1998). «Ahoskera lantaldearen errendapen txostena». Euskera 43 (2), 379-388.

Oñederra, Miren Lourdes (2016). «Standardisation of Basque: From grammar (1968) to pronunciation (1998)», Sociolinguistica: International Yearbook of European Sociolinguistics 30 (1): 125-143. DOI: https://doi.org/10.1515/soci-2016-0008

Oñederra, Miren Lourdes (2017). «The standardisation of pronunciation: Basque today, between maintenance and variation», in Ingrid Tieken-Boon van Ostade eta Carol Percy (arg.), Prescription and tradition in language. Establishing standards across time and space. Multilingual Matters. DOI: https://doi.org/10.2307/jj.30945695.26

Oñederra, Miren Lourdes, Elordui, Agurtzane, Epelde, Irantzu, Etxeberria, Pilartxo, Jauregi, Oroitz eta Salaberria, Jasone (2015). «Euskaltzaindiaren Ahoskera batzordearen txostena (Ahoskerak axola du)», Euskera 60 (2): 499-531. DOI: https://doi.org/10.59866/eia.v60i2.130

O’Rourke, Bernadette (2017). «Negotiating the standard in contemporary Galicia», in Pia Lane, James Costa eta Haley De Korne (arg.), Standardizing minority languages. Competing ideologies of authority and authenticity in the global periphery. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315647722 (2025eko urriaren 9an kontsultatua). DOI: https://doi.org/10.4324/9781315647722

Penny, Ralph (2004). Variation and change in Spanish. Cambridge University Press.

Ramallo, Fernando eta Rei-Doval, Gabriel (2015). «The standardization of Galician», Sociolinguistica: International Yearbook of European Sociolinguistics 29 (1): 61-82. https://doi.org/10.1515/soci-2015-0006 DOI: https://doi.org/10.1515/soci-2015-0006

Rindal, Ulrikke (2013). Meaning in English: L2 attitudes, choices and pronunciation in Norway. Doktore-tesia, Osloko Unibertsitatea. DUO gordailu instituzionala. https://www.duo.uio.no/handle/10852/65151. (2026ko ekainaren 2an kontsultatua).

Thomas, Jenelle (2010). That ain’t right!: Language standardization and prescription in French, Spanish, and English. American University Digital Research Archive. https://paperzz.com/doc/8800960/that-ain-t-right---language-standardization-and-prescript (2025eko urriaren 9an kontsultatua).

Urreta, Irati (2020). «Euskararen ahoskera hizkera-maila ezberdinetan: aldagarritasuna aztertzen», Euskera 65 (2): 625-657. https://doi.org/10.59866/eia.v2i65.40 DOI: https://doi.org/10.59866/eia.v2i65.40

Urreta, Irati (2022). «Euskararen ahoskera eta hizkera-mailak: Fonologia Naturaletik hurbilpen bat», in Alazne Arriortua, Aitor Lizardi, Sergio Monforte eta Laura Vela-Plo (arg.), Kimu berriak euskal hizkuntzalaritzan. UEU.

Urreta, Irati (2025a). Euskararen ahoskera eta hizkera-mailak aztertzen. Doktore-tesi argitaragabea, Euskal Herriko Unibertsitatea.

Urreta, Irati (2025b). «Hizkera-mailaren araberako ahoskera aldakortasuna: euskara ikasteko modua aztergai», Fontes Linguae Vasconum 140: 451-478. https://doi.org/10.35462/flv140.8 DOI: https://doi.org/10.35462/flv140.8

Urreta, Irati (inprimategian). «Idatziaren eragina ahoskeran: hizkera-mailaren araberako aldakortasuna euskaran». Anuario del Seminario de Filología Vasca “Julio de Urquijo”.

Valverdú, Francesc (1986). «Sobre el estándar oral catalán: el modelo de lengua en TV3», Euskera 31 (2): 317-326.

Villasante, Luis (1994). «Euskara batuaren filosofiaz», Euskera 39 (3): 647-673.

Woollhiser, Curt (2011). «Border effects in European dialect continua: dialect divergence and convergence», in Bernd Kortmann eta Johan van der Auwera (arg.), The languages and linguistics of Europe: a comprehensive guide. Mouton de Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110220261.501 DOI: https://doi.org/10.1515/9783110220261.501

Zuazo, Koldo (2006 [2005]). Euskara batua: ezina ekinez egina. Elkar.

Zuazo, Koldo (2008). «Euskara normaltzeko bideak», Euskalgintza xxi. mendeari buruz. Euskaltzaindiaren nazioarteko XV. biltzarra. Euskaltzaindia.

Zuazo, Koldo (2014). Euskalkiak. Elkar.