Euskal kulturgileen presentzia Euskal Herriko zenbait idatzizko komunikabide digitaletan: adimen artifiziala (AA) aplikatzea eduki-multzo handiak aztertzeko
DOI:
https://doi.org/10.59866/eia.v2026i71.332Gako-hitzak:
euskal kultura, adimen artifiziala, komunikabideak, euskara, agenda settingLaburpena
Euskal kulturgileen ikusgarritasun mediatikoa aztertzea du xede lan honek, Euskal Herriko 2023ko 11 hedabide digitaletako «kultura» ataleko edukien bidez. Testu-meatzaritza eta adimen artifizialeko teknikak aplikatuta, 5 637 kulturgile identifikatu dira (euskaraz aritzen diren 2 679). Emaitzek erakusten dute hizkuntza (komunikabideetako edukiak euskaraz ala erdaraz ekoiztea) funtsezkoa dela euskal kulturaren ikusgarritasunean. Halaber, ikerketak ikuspegi kuantitatiboa eta teknologikoa uztartzen dituen ekarpen berritzailea eskaintzen du.
Deskargak
Erreferentziak
Agirre Dorronsoro, Lorea, Arexolaleiba Biteri, Julen, Eizagirre, Andoni, Goikoetxea Agirre, Nekane, Sarasua Maritxalar, Jon eta Urruzola, Iñaki (2011). «Euskal kulturgintza: nondik gatoz, non gaude, nora jo beharko genuke. Eztabaidarako proposamen bat», Jakin 183/184: 11-92.
Amezaga Albizu, Josu (1994). «Herri kultura: euskal kultura eta kultura popularrak». Doktore-tesia, Euskal Herriko Unibertsitatea. http://www.euskara.euskadi.net/appcont/tesisDoctoral/PDFak/JOSU_AMEZAGA.pdf
Amezaga Albizu, Josu (2018). «Euskarazko kulturaren kontsumoa ulertu nahirik», Jakin 226: 39-64.
Amezaga Etxebarria, Asier (2016). «Harritik herrira. Gabriel Arestiren paperak euskal kultura eta gizartean, 1954-2014». Doktore-tesia, Euskal Herriko Unibertsitatea. ADDI. https://addi.ehu.es/bitstream/10810/17522/7/TESIS_AMEZAGA_ETXEBARRIA_ASIER.pdf
Astiz, Iñigo eta Rubio, Miren (2016). «Kulturgintza norabidearen atakan. Durangoko Azokako “Gogoetaren plazan” igarritako kultur estrategia bateratu baten premiaz eta ikusgarritasunaren erronkaz», Jakin 213: 11-44.
Azpillaga Goenaga, Patxi (1990). «Industria kulturalaren garapena», Uztaro. Giza eta Gizarte-Zientzien Aldizkaria 0: 7-19. https://aldizkariak.ueu.eus/index.php/uztaro/article/view/3676
Aztiria Urtaran, Josu (2024). «Politika publiko digitalak euskararen biziberritze-aro berria bultzatzeko», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 133: 31-44.
Barić, Ana, Papay, Sean eta Padó, Sebastian (2024). «Actor identification in discourse: A challenge for LLMs?», arXiv preprint arXiv:2402.00620. https://doi.org/10.48550/arXiv.2402.00620
Beloki Leitza, Zuhaitz eta Saralegi Urizar, Xabier (2020). «Euskarazko prentsaren narratibaren ardatz geografikoak aztertzen testuen meatzaritza eta Wikidata uztartuz», in L. Mimenza (arg.), Euskal hedabideen urtekaria 2019. Behategia. https://behategia.eus/eu/urtekaria/urtekaria-2019/
Calvo, Dafne, Cano-Orón, Lorena eta Morales-I-Gras, Jordi (2025). «Unstoppable implementation. Technological imaginaries on Artificial Intelligence in Southern European journalism», Journalism Practice 19(10): 2209-2229. https://doi.org/10.1080/17512786.2025.2522471
Cies. (d.g.). «Estudio de audiencia de medios — Komunikabide audientzia ikerketa». https://cies2.com/es/
Datutegia. (d.g.). «Euskal hedabideen sektorearen datuak». https://datutegia.behategia.eus/eu
Elkar. (2018). «Euskal Herriko biztanleen irakurketa eta musika ohiturak azterketa - PostData». https://postdata.elkar.eus/euskal-herriko-biztanleen-irakurketa-eta-musika-ohiturak-azterketa/
Eusko Jaurlaritza. (2023). «Hedabideak – Medios de comunicación». Prospekzio Soziologikoen Kabinetea – Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritza. https://www.euskadi.eus/contenidos/documentacion/o_23tef4/eu_def/adjuntos/23tef4.pdf
Fernández De Landa, Joseba eta Agerri, Rodrigo (2025). «Adimen artifiziala ikerketa sozialerako: euskal hurbilpena», in CLARIAH-EUS: Zientzia Sozialak eta Humanitate Digitalak gaur egun. https://addi.ehu.es/handle/10810/73014
Inguma. (d.g.). «Inguma - Euskal komunitate zientifikoaren datu-basea». 2025eko uztailaren 26an kontsultatua. https://www.inguma.eus/
Iztueta Azurmendi, Ibai (2014). «Euskal kultura eta hizkuntzak: diskurtsoak eta hego euskal herriko liburu-ekoizpena euskal/espainol ardatzaren argitan». Doktore-tesia, Euskal Herriko Unibertsitatea. http://www.euskara.euskadi.eus/appcont/tesisDoctoral/PDFak/Ibai_Iztueta_TESIA.pdf
Jacomy, Mathieu, Venturini, Tommaso, Heymann, Sebastien eta Bastian, Mathieu (2014). «ForceAtlas2, a Continuous Graph Layout Algorithm for Handy Network Visualization Designed for the Gephi Software», PLOS One 9 (6): e98679. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0098679
Juaristi Larrinaga, Patxi (2013). Aldagai bakarreko estatistika deskribatzailea eta inferentziala gizarte zientzietan: teoria eta adibideak. Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU). https://ikasmaterialak.ehu.eus/matematika/datuen-kudeaketa
Juaristi Larrinaga, Patxi (2015). «Euskal Kultura industriaren enpresak», in X. Soziologia eta Zientzia Politikoaren Euskal Kongresuaren aktak. Etengabeko aldaketan dauden gizarteak: errealitate soziala eta erronka zientifikoa. Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua.
Kim, Yeooul, Kim, Suin, Jaimes, Alejandro eta Oh, Alice (2014). «A Computational Analysis of Agenda Setting», in Proceedings of the 23rd International Conference on World Wide Web (WWW '14 Companion), 323-324. New York, NY: Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/2567948.2577379
Lansdall-Welfare, Thomas, Saatviga Sudhahar, James Thompson, Justin Lewis, Findmypast Newspaper Team eta Cristianini, Nello (2017). «Content Analysis of 150 Years of British Periodicals», Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 114 (4): E457-65. https://doi.org/10.1073/pnas.1606380114
Larrinaga Renteria, Ane (2006). «Kulturgintza esparruko eragileen tradizio intelektualak: kulturgileak gizarte mugimenduetan». Doktore-tesia, Euskal Herriko Unibertsitatea. http://www.euskara.euskadi.net/appcont/tesisDoctoral/PDFak/ANE_LARRINAGA.pdf
Lee, Changsoo (2019). «How are ‘immigrant workers’ represented in Korean news reporting?—A text mining approach to critical discourse analysis», Digital Scholarship in the Humanities 34 (1): 82-99. https://doi.org/10.1093/llc/fqy017
López-Roldán, Pedro eta Fachelli, Sandra (2015). «Análisis de tablas de contingencia», in Metodología de la investigación social cuantitativa. Universitat Autònoma de Barcelona. https://ddd.uab.cat/record/129382
Manias, Itsaso, Gurrutxaga, Guillermo eta Ramirez De La Piscina, Txema (2020). «‘Fast or slow’: zein da albisteen geroa?», in Euskal hedabideen urtekaria 2019. Behategia. https://behategia.eus/eu/urtekaria/urtekaria-2019/
Mykkänen, Markus, Patron, Anri, Badham, Mark eta Valentini, Chiara (2024). «Leveraging NLP for Crisis Communication Management: A Case Study of News Media Analysis of the COVID‐19 Pandemic in Two Nordic Countries», Journal of Contingencies and Crisis Management 32: e12611. https://doi.org/10.1111/1468-5973.12611
Newman, Nic, Ross Arguedas, Amy, Robertson, Craig T., Nielsen, Rasmus Kleis eta Fletcher, Richard (2025). Digital news report 2025. Reuters Institute. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/default/files/2025-06/Digital_News-Report_2025.pdf
Orbegozo-Terradillos, Julen, Larrondo-Ureta, Ainara, Escribano, Nayla, Peña Fernández, Simón eta Rodrigo Agerri (2025). «BasqueParl: descifrar la huella retórica en el Parlamento Vasco con el procesamiento del lenguaje natural», Palabra Clave 28 (1): 1. https://doi.org/10.5294/pacla.2025.28.1.3
Saralegi Urizar, Xabier (2019). «Euskal Herriko prentsa digitalean emakumezkoek zenbateko presentzia duten kuantifikatzen testuen meatzaritza baliatuta» inEuskal hedabideen urtekaria 2018. Behategia. https://behategia.eus/eu/urtekaria/urtekaria-2018/
Siadeco. (2017). Euskal Herriko biztanleen irakurketa eta musika ohituren merkatu ikerketa. Elkar. https://files.eke.eus/pdf/elkar-eh-biztanleak-2017.pdf
Turing, Alan Mathison (1950). «I.—Computing machinery and intelligence», Mind LIX 236: 433-60. https://doi.org/10.1093/mind/LIX.236.433
Argitaratua
Zenbakia
Atala
Lizentzia
Egile-eskubideak 2026 Libe Mimenza Castillo, Ane Martinez Juez, Naroa Burreso Pardo, Josu Amezaga Albizu
Lan hau Creative Commons Aitortu-EzKomertziala 4.0 Nazioarteko Lizentziapean dago argitaratuta.
