Nokaren erabileraren ikerketa Goizuetan

Oihana Lujanbio Begiristain

doi:10.59866/eia.v2026i71.331

Egileak

Oihana Lujanbio Begiristain Euskal Herriko Unibertsitatea

DOI:

https://doi.org/10.59866/eia.v2026i71.331

Gako-hitzak:

euskara informala, hika, noka, hizkuntza-tratamendua, soziolinguistika

Laburpena

Goizuetako nokaren erabilera berreskuratzeko moduak aztertzea du helburu nagusi ikerketa honek, ikerketa-ekintza parte-hartzailea metodologian oinarrituta. Horretarako, noka ikasi eta praktikatzeko saio batzuk antolatu dira 19 parte-hartzailerekin. Bertan, bi ikuspegitatik aztertu da nokaren erabilera. Alde batetik, soziolinguistikaren ikuspegitik, emakume horiek nokaren ezagutzan eta erabileran dituzten abiapuntu desberdinak eta izan duten bilakaera aztertu da. Beste alde batetik, genero-ikuspegitik, parte-hartzaileek nokari buruzko hausnarketak egin dituzte, nokaren egoeran eta egoera hori eragin duten arrazoietan sakonduz. Ondorio nagusia izan da noka-saioek parte-hartzaileen erabileran eragiteko balio izan dutela, eta ikasteko eta erabiltzen jarraitzeko gogoa dutela.

Deskargak

Deskarga-datuak ez daude oraindik eskuragarri.

Erreferentziak

Ahotsak.eus. «Ingo xonau! Oñatin noka berreskuratu eta hitanoa biziberritzeko proiektua». 2024/05/24an kontsultatua. https://ahotsak.eus/egitasmoak/ingo-xonau/

Alberdi, Xabier (1994). «Hitanoa non eta nork erabiltzen duen», Euskera: Euskaltzaindiaren lan eta agiriak 39 (3): 983-993.

Amorrortu, Estibaliz, Goirigolzarri, Jone eta Ortega, Ane (2021). «Ekintza-ikerketa partehartzailea euskararen hiztun aktibo bihurtzeko babesgune eta zubi-espazio», BAT Soziolinguistika Aldizkaria 120 (3): 11-26. https://bat.soziolinguistika.eus/produktua/ekintza-ikerketa-partehartzailea-euskararen-hiztun-aktibo-bihurtzeko-babesgune-eta-zubi-espazio/

Bereziartua, Garbiñe eta Muguruza, Beñat (2018). «Erabileraren gakoak egoera informaletan eta gazteen artean. Hitanoa Azpeitiko gazteen artean», Hermes 60: 24-28.

Bereziartua, Garbiñe eta Muguruza, Beñat (2020). «Euskal hiztun natiboak, ez-natiboak eta hitanoa», in Santazilia, Ekaitz, Krajewska, Dorota, Zuloaga, Eneko eta Ariztimuño, Borja (arg.), Fontes Linguae Vasconum 50 urte: ekarpen berriak euskararen ikerketari: 127-140. https://doi.org/10.35462/fontes50urte.8

Colmenares, Ana Mercedes (2012). «Investigación-acción participativa: una metodología integradora del conocimiento y la acción», Voces y Silencios: Revista Latinoamericana de Educación 3 (1): 102-115. https://doi.org/10.18175/vys3.1.2012.07

Equiling. «Kontzientzia linguistiko kritikoa eta hiztunen agentzia: berdintasun soziolinguistikorako ekintza-ikerketa». 2024/07/20an kontsultatua. https://www.equiling.eu/eu/euskadi

Goikoetxea, Nekane (zuz.), Marko, J. Inazio, Álvarez, Maite, Gutierrez, Rober, Miner, Imanol, Suberbiola, Pablo eta Ugalde, Izaro (2015). Eralan ikerketa-

proiektua 3. Euskararen erabilera lan-munduan. Soziolinguistika Klusterra.

Hernández, Jone M. (2010). «Hizkuntzak aztergai: ikerketa-metodoetara oinarrizko hurbilpena», in Begiristain, Oihana (koord.). Soziolinguistika eskuliburua. Eusko Jaurlaritza; Soziolinguistika Klusterra.

Iantzi, Maider (2023, uztailak 1). «Nola gurutzatzen dira hitanoa eta generoa arnasguneetan?». Naiz. https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2023-07-01-07-00/hemeroteca_articles/nola-gurutzatzen-dira-hitanoa-eta-generoa-arnasguneetan

Jaunarena, Ana (2024). «Nokaren higatzea Ortzaizen». Master Amaierako Lana. Université Bordeaux Montaigne eta EHU. https://www.euskaltzaindia.eus/dok/mintzola/Jaunarena_Ana_MAL_Nokaren_higatzea_Ortzaizen.pdf

Irureta, Onintza (2019). «Nokaren galera. Sexismoak gutxietsitakoa feminismoak suspertu al dezake?», Larrun 239.

Juaristi, Patxi (2003). Gizarte ikerketarako teknikak. Teoria eta adibideak. Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua.

Legorburu, Onintza (2018). «Genero rolek hitanoaren erabileran izan duten eragina: Antzuolako herritarren diskurtso eta praktikak», BAT Soziolinguistika

Aldizkaria 109: 111-138. https://bat.soziolinguistika.eus/produktua/bat-109-2018-4-genero-rolek-hitanoaren-erabileran-izan-duten-eragina-antzuolako-herritarren-diskurtso-eta-praktikak/

Legorburu, Onintza (2021). «Ética transversal: la revitalización lingüística y el empoderamiento de las mujeres». HIBIL-Herri Indigenen Hizkuntzen Biziberritze Estrategiak Indartzeko Lankidetza Sarea. Garabide elkartea [bideoa]. https://www.youtube.com/watch?v=jsoeqacmSLs

Lizartza, Ritxi (2009). Hitanoa. Mintza hadi, lagun! Hika egiten ikasteko eskuliburua. Mara Mara Taldearen Hizkuntza Zerbitzuak, L.G.

Lujanbio, Oihana (2016). «Hizkuntza-aldakortasuna euskaran. Nafarroa ipar-mendebaldeko bi udalerritan egindako azterketa». Doktore-tesia. ADDI. https://addi.ehu.es/bitstream/handle/10810/19581/TESIS_LUJANBIO_BEGIRISTAIN_OIHANA.pdf?sequence=1

Lujanbio, Oihana (2025). «Noka berreskuratzeko saioak: komunikazio informala lantzeko proposamena», in Unamuno, Lorea, Unamuno, Maribi (arg.). Komunikazioa euskaraz: lanketa eta azterketarako proposamenak. EHU.

Muguruza, Beñat, Bereziartua, Garbiñe eta Etxeberria, Juanito (2020). «“Ez da mattetzen erakutsi”. Azpeitia, hitanoa eta generoen arteko arrakala», Uztaro 115: 117-143. https://doi.org/10.26876/uztaro.115.2020.6

Oiartzun, Fernando (2022). Hika eta toka. Noka ere toka! Altzadi.

Saralegi, Joana (2021). Aizan, neska! Iñen al diñu hiketan? Leitzako hikaren erabileraren inguruko azterketa. Hiznet-eko Sakontze Egitasmoa, ikerketa argitaragabea.

«Txepetx», Sánchez Carrión, José María (1987). Un futuro para nuestro pasado, claves de la recuperación del euskara y teoría social de las lenguas. ASJUren gehigarriak. https://ojs.ehu.eus/index.php/ASJU/article/view/8593/8341

Zarraga, Arkaitz, Coyos, Jean-Baptiste, Hernández, Jone M., Joly, Lionel, Larrea, Imanol, Martínez, Loren, Uranga, Belen eta Bilbao, Paul (2010). Soziolinguistika eskuliburua. Eusko Jaurlaritza, Soziolinguistika Klusterra.

Zirhikatu, Goizuetako Euskaraldiko lantaldea. (2022). «Hikako forma mantentzeko saiora deia». [bideoa]: https://erran.eus/leitzaldea/1667473526175-hikako-forma-mantentzeko-hitzordua-antolatu-dute-goizuetan-ostiral-honetan

Zubiri, Juan Joxe eta Perurena, Patziku (1998). Goizueta eta Aranoko hizkerak. Nafarroako Gobernua, Goizuetako Udala eta Aranoko Udala.